Bij banken krimpt eerst het werk van de poortwachter

UWV zette in februari 2026 de reorganisaties bij Nederlandse banken op een rij. ABN AMRO gaat netto 5.200 fte omlaag tot 2028, ING en ASN Bank schrappen elk rond de 900 banen en Triodos 250 tot 270; DNB wil met een eigen reorganisatie 10 procent op de kosten besparen. Kostenbesparing is de gemene deler, bij een deel van de banken met een fusie of overnamedreiging als aanleiding. AI noemen de meeste banken als middel om met minder mensen hetzelfde werk te doen. In 2025 meldden banken voor meer dan 3.000 medewerkers een voornemen tot collectief ontslag, tegen een paar honderd in 2024.

Volgens de banken gaat het vooral om werk met vaste protocollen: transactie- en witwasonderzoek, vragen in het klantcontact en administratie. Elke bank heeft grote afdelingen voor witwasonderzoek opgebouwd, mede na hoge boetes in het verleden, en dat werk levert geen omzet op. De banken verwachten dat AI binnen twee jaar 20 procent van de banen in dit onderzoek overbodig maakt; ABN AMRO rekent op 35 procent via AI of verplaatsing naar het buitenland. UWV schat dat in de hele sector zo’n 13.000 mensen dit werk doen. In de WW-cijfers is het al zichtbaar. Het aantal CDD-analisten met een uitkering is in januari 2026 ruim verdubbeld ten opzichte van een jaar eerder, tot ongeveer 260 mensen, en ook medewerkers klantenservice stromen veel sneller in dan gemiddeld. ABN AMRO schreef in zijn strategie van november 2025 dat de bank processen van begin tot eind wil digitaliseren en AI verder wil integreren.

UWV en arbeidsmarktexperts zetten er een kanttekening bij. De invoering van AI lukt nog vaak niet, en werkgevers noemen bij ontslagmeldingen loonkosten en onzekerheid vaker dan technologie. AI levert eerst ook werk op, zoals controle op de uitkomsten en het opleiden van personeel. Wie de sector verlaat, komt er zelden terug: van de mensen die in 2024 vanuit de financiële sector in de WW kwamen en weer werk vonden, ging 22 procent terug naar die sector, tegen 44 procent gemiddeld over alle sectoren. Onder medewerkers leeft het. CNV vroeg in februari 2026 leden bij banken, verzekeraars en pensioenuitvoerders naar hun verwachtingen, en 388 leden reageerden. Van hen ziet 63 procent de snelle ontwikkeling van AI als bedreiging voor de eigen baan en verwacht een kwart over drie jaar niet meer in de sector te werken. Leden zeggen dat het management AI presenteert als hulpmiddel, terwijl zij kostenbesparing en banenverlies als het eigenlijke doel zien. De peiling is niet representatief: het gaat om vakbondsleden die zelf reageerden.

Internationaal past het in wat toezichthouder en adviseurs zien. Ruim 80 procent van de banken onder ECB-toezicht noemt procesautomatisering een belangrijke manier om de kosten te verlagen, zei ECB-toezichtvoorzitter Claudia Buch in september 2026 in Amsterdam. In de peiling van Capgemini onder 1.100 leiders van banken en verzekeraars, gehouden in de zomer van 2025, staan klantenservice, fraudedetectie, kredietverwerking en het aannemen van nieuwe klanten bovenaan als processen waarvoor banken AI-agents breed inzetten; 10 procent van de instellingen gebruikt agents al breed. McKinsey rekent in de Global Banking Annual Review van oktober 2025 met brutobesparingen tot 70 procent in sommige kostencategorieën en een netto daling van de totale kosten van 15 tot 20 procent, en verwacht dat concurrentie een groot deel daarvan naar de klant doorschuift.

Waarom opkomend: de aankondigingen zijn concreet en de WW-cijfers per beroep bewegen, maar het gaat om één reorganisatiegolf bij een handvol Nederlandse banken sinds eind 2025, en UWV ziet AI nog niet als hoofdoorzaak. Of het werk echt door AI verdwijnt, blijkt pas als de reorganisaties tussen eind 2026 en 2028 zijn afgerond.