Waar bestuur en toezicht tegenaan lopen.

Toezicht op AI terwijl de kennis in de raad achterblijft

AI is een strategisch onderwerp geworden, maar veel raden missen de kennis en de informatie om er toezicht op te houden. In Nederland staat AI nog zelden in de strategie of in de profielschets van de raad.

• 66%van de bestuurders heeft weinig of geen kennis van of ervaring met AI.DeloitteNog niet nagelopen
• 71%van de Amerikaanse commissarissen noemt AI de vaardigheid die hun raad het meest moet versterken.PwCNog niet nagelopen
• 15%van de Nederlandse beursfondsen gaf in de strategie expliciet aandacht aan AI.Monitoring Commissie Corporate Governance CodeNog niet nagelopen

Geopolitiek en samenvallende crises op de agenda van de raad

Geopolitiek risico is in een jaar van een randonderwerp een kernzorg van bestuurders geworden. Nederlandse toezichthouders zien de grootste veranderbehoefte bij risico's die tegelijk optreden, zoals een langdurige uitval van stroom en internet.

• 59%van de bestuurders noemt geopolitieke risico's zeer of uiterst belangrijk; geopolitiek steeg op hun ranglijst van plaats 15 naar 7.WTW en Reed SmithNog niet nagelopen
• 93%van de Nederlandse deelnemers ziet veranderbehoefte bij het samenvallen van risico's, het hoogste percentage van het onderzoek.Grant ThorntonNog niet nagelopen

Kanttekening. Grant Thornton vermeldt geen publicatiedatum bij het onderzoek; het is van 2026.

Cyberrisico en digitale afhankelijkheid als toezichtsvraag

Cyber- en datarisico's staan bij bestuurders bovenaan, en AI maakt ze groter. In Nederland staat cyberkennis nog in een minderheid van de profielschetsen van de raad.

• Ruim 2/3van de Amerikaanse commissarissen noemt cyberveiligheid en privacy de grootste zorg bij AI.PwCNog niet nagelopen
• Nr. 2Dataverlies en cyberaanvallen staan op de tweede plaats van de risico's waar bestuurders zich zorgen over maken.WTW en Reed SmithNog niet nagelopen
• 32%van de profielschetsen van Nederlandse raden van commissarissen noemt cyberveiligheid als gewenste kennis.Monitoring Commissie Corporate Governance CodeNog niet nagelopen

Twijfel over de samenstelling en expertise van de eigen raad

Bestuurders kijken kritischer naar hun eigen raad, en gebrek aan expertise is steeds vaker de reden. Evaluaties gebeuren wel, maar in Nederland komen de uitkomsten minder vaak in het jaarverslag.

• 55%van de Amerikaanse commissarissen vindt dat minstens één collega in de raad moet vertrekken.PwCNog niet nagelopen
• 39%van hen noemt gebrek aan expertise als reden, tegen 21% een jaar eerder.PwCNog niet nagelopen
• 59%van de Nederlandse beursfondsen rapporteert over de evaluatie van de raad zoals de code vraagt; in 2019 was dat zo'n 80%.Monitoring Commissie Corporate Governance CodeNog niet nagelopen

CEO-opvolging als zwak punt in het toezicht

Bestuurders noemen CEO-opvolging het onderdeel van hun toezicht dat het meest beter moet. Weinig raden zijn tevreden over hun eigen opvolgingsproces.

• 34%van de bestuurders noemt de opvolging van CEO en directie een topprioriteit voor het bedrijf.Diligent Institute en Corporate Board MemberNog niet nagelopen
• 21%noemt het eigen opvolgingsproces uitstekend; 17% noemt het slecht.Diligent Institute en Corporate Board MemberNog niet nagelopen

Het toezicht kost steeds meer tijd

De tijd die een commissaris of toezichthouder kwijt is, groeit al jaren, en raden vergaderen vaker dan gepland. Toezichthouders vinden dat de vergoeding die tijd en verantwoordelijkheid niet meer dekt.

• 80%van de Britse en Ierse commissarissen zegt dat de rol in vijf jaar meer tijd is gaan kosten.Korn FerryNog niet nagelopen
• 95%vindt dat de vergoeding niet past bij de tijd en de verantwoordelijkheid.Korn FerryNog niet nagelopen
• 11vergaderingen hielden de raden van de grootste Nederlandse beursfondsen gemiddeld; gepland waren er 8.Spencer StuartNog niet nagelopen

Een strategie die vaker om moet, met mensen die mee moeten

Bestuurders verwachten dat de strategie binnen een à twee jaar fors moet worden bijgesteld en zien de uitvoering als het grootste verbeterpunt. Tekort aan vaardigheden en het aanpassingsvermogen van het personeel noemen ze als rem.

• 80%van de bestuurders verwacht dat de strategie binnen een à twee jaar fors moet worden bijgesteld.KPMG Board Leadership CenterNog niet nagelopen
• Ruim 60%noemt de uitvoering van de strategie het belangrijkste verbeterpunt in het toezicht.NACDNog niet nagelopen
• 58%ziet ruimte voor verbetering in het werk van het management aan talent.BDONog niet nagelopen

Verantwoording over het toezicht, ook op cultuur

Toezichthouders moeten explicieter laten zien hoe ze toezicht houden en hoe de cultuur bijdraagt aan de strategie. Bij beursfondsen blijft die verantwoording achter, en in het onderwijs gaan de meeste financiële herstelopdrachten van de inspectie naar de intern toezichthouder.

• 32%van de beursfondsen leeft de bepaling over cultuur in de governancecode na, een van de laagste scores.Monitoring Commissie Corporate Governance CodeNog niet nagelopen
• 65%van de 122 financiële herstelopdrachten in po en vo in 2024-2025 was voor de intern toezichthouder.Inspectie van het OnderwijsNog niet nagelopen