De ondernemingsraad zet de rem op terug naar kantoor

Een computer- en elektronicabedrijf in Amsterdam liet zijn mensen sinds maart 2022 twee dagen per week naar kantoor komen en wilde er eind 2023 drie van maken. De ondernemingsraad riep de nietigheid van dat besluit in en wees in september 2024 ook het formele instemmingsverzoek af. De kantonrechter gaf de OR in juni 2025 gelijk (ECLI:NL:RBAMS:2025:3782): een thuiswerkregeling raakt de arbeidsomstandigheden en valt daarmee onder artikel 27 lid 1 onder d van de Wet op de ondernemingsraden. Vervangende toestemming kreeg de werkgever niet, omdat het belang van het personeel zwaarder woog. AWVN tekende erbij aan dat één uitspraak de heersende lijn niet verandert: instemming geldt voor onderdelen van een regeling, en voor de hele regeling alleen als het doel ervan onder artikel 27 valt.

Drie maanden later, op 15 september 2025, oordeelde de kantonrechter in Oost-Brabant in kort geding over Caterpillar Work Tools, dat zijn thuiswerkbeleid had ingetrokken zonder de OR te vragen. Ook hier mocht de OR het besluit nietig verklaren; het afschaffen van thuiswerken raakt volgens de rechter aan werkdruk en werk-privébalans. Zolang de OR niet instemt of de rechter geen vervangende toestemming geeft, blijft het besluit liggen. Arbeidsjurist Ruud Olde trekt uit de twee zaken dezelfde lijn: in beide gevallen kwam de aanwijzing van een buitenlands hoofdkantoor, en in beide gevallen vond de rechter dat de thuiswerkafspraken allang gewone arbeidsvoorwaarden waren geworden en geen tijdelijke coronaregeling meer.

Op 6 oktober 2026 stond Booking.com voor dezelfde kantonrechter in Amsterdam. Het bedrijf wil dat de ongeveer 7.000 medewerkers van het hoofdkantoor minstens twee dagen per week op kantoor zijn, een dag met het team en een dag naar keuze, en voert aan dat dit sinds 2022 al de aanbeveling was. De OR ziet geen overtuigende businesscase en weigert instemming. Tijdens de zitting liet de rechter doorschemeren twee dagen erg weinig te vinden en veertig procent van de werktijd op kantoor redelijk, in het belang van het welzijn van werknemers. Partijen kregen een week om er samen uit te komen.

De cijfers eromheen bewegen nauwelijks. Volgens de NEA 2025 van TNO en CBS werkte 45 procent van de werknemers weleens thuis, gemiddeld tien uur per week, en dat aandeel is al drie jaar vrijwel constant. In de financiële dienstverlening en de ICT gaat het om negen op de tien werknemers. Opvallend is dat thuiswerken van alle gemeten arbeidsvoorwaarden het laagst scoort op belang (63 procent vindt het belangrijk) en ook het laagst op tevredenheid (78 procent). Het is de arbeidsvoorwaarde waar het minst om gegeven wordt en het hardst om gevochten.

Lynda Gratton, hoogleraar aan London Business School, verwacht in januari 2026 dat hybride werken tot rust komt via afspraken per team die verwachtingen expliciet en voorspelbaar maken. Organisaties die op een starre kantoorplicht blijven sturen, houden volgens haar wrijving. Het is een verwachting zonder eigen meting. Ze past bij wat de Nederlandse rechtspraak nu laat zien: over kantooraanwezigheid wordt besloten aan tafel, met de ondernemingsraad erbij.

Waarom groeiend: drie rechtszaken in vijftien maanden, van juni 2025 tot oktober 2026, en een groeiende stroom duidingen uit de arbeidsrechtpraktijk, van AWVN in augustus 2025 tot HR Praktijk in oktober 2026. Het hoger beroep in de Asus-zaak en de uitspraak over Booking.com zijn nog niet bekend, en de thuiswerkcijfers zelf staan stil; daarom nog niet gevestigd.