Het jaarplan houdt het geen jaar meer vol

In mei 2026 liet verzekeraar Sentry 625 Amerikaanse bestuurders bevragen, eigenaren en CEO’s, CFO’s en CRO’s van bedrijven met minstens tien mensen in dienst. Van hen zegt 98 procent dat de gebeurtenissen van het eerste halfjaar hun langetermijnplanning en risicobeheer hebben veranderd. Zeven op de tien plannen nu in kortere intervallen en 61 procent bouwt meer uitwijkmogelijkheden in het plan. Bijna negen op de tien vinden risico’s inschatten moeilijker dan voorheen, omdat de geopolitiek sneller beweegt dan hun beeld ervan. Eind 2025 had 54 procent er nog vertrouwen in dat het bedrijf 2026 goed zou doorkomen; halverwege het jaar is 82 procent bezorgder dan aan het begin.

De onzekerheid zelf is het probleem geworden. The Conference Board vroeg begin januari ruim 1.700 bestuurders, onder wie meer dan 750 CEO’s, naar hun grootste dreiging voor 2026. Amerikaanse CEO’s zetten onzekerheid bovenaan (43 procent), boven een recessie (35 procent). Wereldwijd staat de recessie nog op één met 36 procent en komt onzekerheid met 29 procent op twee. Bijna de helft noemt betere financiële planning de belangrijkste financiële prioriteit van het jaar. Onderzoeker Andrew Jones van hetzelfde instituut schrijft in Directors & Boards dat onzekerheid voor besturen de normale werkomgeving is geworden. Jones adviseert raden met scenario’s te werken in plaats van één voorspelling, en vooraf af te spreken bij welk signaal de directie in actie komt.

De controllers zijn al begonnen. BARC peilde in september 2025 261 bedrijven wereldwijd: 49 procent heeft de planning- en forecastcyclus verkort en 40 procent gebruikt vaker simulaties en scenario’s. Nog maar 8 procent gelooft een stabiel plan te kunnen maken voor langer dan twaalf maanden, en 6 procent zegt de maatregelen voor een weerbaardere planning volledig te hebben ingevoerd. Ook in de bestuurskamer schuift het onderwerp op. In de jaarlijkse peiling van WTW en Reed Smith onder 975 bestuurders en commissarissen steeg geopolitiek risico van plek 15 naar plek 7 van de dertig aansprakelijkheidsrisico’s; 59 procent noemt het zeer of uiterst belangrijk.

Ook in de auto-industrie schuift de planning op. KPMG peilde in juni 2026 775 bestuurders van autobouwers, toeleveranciers, dealers en mobiliteitsbedrijven in Europa, Azië en Amerika. 52 procent vindt doorlopende verandering inmiddels de norm in de sector, zonder einddatum, en 5 procent voelt zich zeer goed voorbereid op geopolitieke druk en druk van regelgeving. KPMG raadt aan vaste jaarlijkse planningscycli te vervangen door het doorlopend herverdelen van kapitaal, talent en managementaandacht.

Waarom groeiend: vier organisaties meten binnen een jaar hetzelfde, elk bij een eigen groep, van controller tot commissaris. Maar de reeks is kort, de verkorting van de cyclus zelf is pas twee keer gemeten en het bewijs is grotendeels Amerikaans. Of de kortere cyclus blijft als de geopolitiek bedaart, laat zich pas over een paar jaar zien.