De bouw huurt minder zzp'ers in en herschikt de flexibele schil

Het Economisch Instituut voor de Bouw schreef op 16 oktober 2025 in Trends op de bouwarbeidsmarkt 2025-2029 dat de werkgelegenheid in de bouw in 2025 voor het twaalfde jaar op rij groeide, met 1 procent. Daarbinnen daalde het aantal zelfstandigen naar schatting met 4.000 arbeidsjaren, terwijl het aantal werknemers met 2 procent en het aantal uitzendkrachten met 4 procent toenam. In het afgelopen decennium groeide het aantal zelfstandigen bijna elk jaar, alleen 2020 uitgezonderd. Het EIB verklaart de omslag uit de aangekondigde handhaving van de Wet DBA door de Belastingdienst, waardoor een deel van de zzp’ers in dienst ging bij voormalige opdrachtgevers. Tegelijk liep de krapte op, naar 80 vacatures per duizend werkenden in het tweede kwartaal van 2025. Het EIB verwacht dat er tussen 2026 en 2029 zo’n 75.000 nieuwe voltijdkrachten nodig zijn en dat het aantal zelfstandigen veel minder hard groeit dan voor het einde van het handhavingsmoratorium.

Het CBS ziet hetzelfde in de hele economie. Op 12 februari 2026 meldde het bureau dat het aantal zzp’ers in 2025 met 62.000 daalde, voor het eerst sinds jaren. In het eerste kwartaal van 2025 stapten 59.000 zzp’ers over naar een hoofdbaan als werknemer, bijna twee keer zoveel als een jaar eerder, de meesten naar een flexibel contract. In de tweede helft van het jaar begonnen vooral minder mensen als zzp’er.

Wat dit in bouwbedrijven verandert, staat in het EIB-rapport Schijnzelfstandigheid in de bouw en infra van maart 2026, gemaakt op verzoek van de paritaire organisaties in de sector. Het EIB ondervroeg zzp’ers en werkgevers en sprak met grote en middelgrote bouw- en infrabedrijven, bemiddelaars, bouwuitzendbureaus en de Belastingdienst; de omvang van de steekproef staat niet in het rapport. Volgens CBS-cijfers daalden het aantal werkzame zelfstandigen en hun gewerkte uren in de bouw in 2025 met 4,5 procent. Ruim 40 procent van de bedrijven huurde minder zzp’ers in dan een jaar eerder, en voor 60 procent van hen was de mogelijke handhaving de belangrijkste reden. Vooral kleine bedrijven zeggen het risico van een naheffing niet te kunnen dragen. Van de bedrijven die minder inhuren, zette 35 procent meer werknemers in en ongeveer 15 procent meer uitzendkrachten. Bijna 30 procent van hen meldt stagnatie in onderhanden werk of lagere omzet, vooral bij kleinere bedrijven die het wegvallen van zzp’ers niet konden opvangen. De helft van de bedrijven paste de manier van inhuren aan: vastleggen dat de zzp’er een resultaat moet leveren, scherper letten op een marktconform tarief, geen bedrijfskleding meer en zzp’ers niet meer standaard mee naar het personeelsuitje. De zzp’ers zelf willen grotendeels zelfstandig blijven. Minder dan 5 procent zegt niet uit eigen keuze zzp’er te zijn geworden, en ruim driekwart verwacht volgend jaar nog zzp’er te zijn. Het EIB ziet het grootste risico op schijnzelfstandigheid bij zzp’ers die vooral voor aannemers werken.

De Monitor bouwketen van juni 2026, die het EIB maakt met de koepels van architecten, bouwers, ingenieurs en installateurs, laat zien dat de beweging doorloopt. In het eerste kwartaal van 2026 groeide het aantal werknemers in de bouw met 4.000 en daalde het aantal zelfstandigen met 3.000, een daling die in het laatste kwartaal van 2024 begon. In de hele bouwketen worden duidelijk minder bedrijven opgericht en meer opgeheven dan in eerdere jaren, wat de monitor in verband brengt met de strengere handhaving.

Waarom groeiend: het CBS meet de trendbreuk in het aantal zzp’ers in de hele economie, de bouwcijfers lopen inmiddels over vijf kwartalen, en het EIB ziet in eigen enquêtes dat bedrijven hun inhuur en contracten aanpassen. Hoe de nieuwe verhouding tussen vaste kern en flexibele schil uitpakt voor de productie, en wat de aangekondigde nieuwe wetgeving voor zelfstandigen verandert, is nog niet gemeten. Binnen de bouw komt het beeld bovendien grotendeels van één instituut. Daarom nog niet gevestigd.