De zorgprofessional gebruikt AI al, de scholing en het beleid komen later

Het Nivel zette in september 2025 een online vragenlijst uit onder het landelijke Panel Verpleging & Verzorging, aangevuld met een open link via V&VN, LinkedIn en de eigen site. Er reageerden 890 verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten, begeleiders en praktijkondersteuners uit ziekenhuizen, ggz, gehandicaptenzorg, wijkverpleging, huisartsenpraktijken en ouderenzorg; de uitkomsten zijn gewogen naar sector en opleidingsniveau en verschenen in april 2026. Iets meer dan de helft (54 procent) gebruikte AI in het werk, van 85 procent van de verpleegkundig specialisten tot 38 procent van de mbo-verzorgenden. Meestal gaat het om informatie opzoeken; 16 procent gebruikt AI bij de verslaglegging in het elektronisch cliëntdossier. Zeven op de tien gebruikers doen dat korter dan een jaar, en bij twee derde lag het initiatief bij henzelf.

Wat de eigen organisatie doet, zien deze professionals minder. Een vijfde ervaart dat de organisatie het gebruik van AI actief stimuleert. De helft mist duidelijk organisatiebreed AI-beleid, het vaakst in huisartsenpraktijken, en zegt niet betrokken te worden bij besluiten over de inzet van AI. Drie op de tien weten van ethische richtlijnen voor AI in hun organisatie. Bijna negen op de tien hebben nooit scholing over AI gevolgd en twee derde voelt zich onvoldoende voorbereid. Tegelijk vindt twee derde dat zij zelf verantwoordelijk zijn als AI een fout maakt.

M&I/Partners bracht in maart 2026 de achtste AI Monitor Ziekenhuizen uit, met antwoorden van 52 ziekenhuizen (73 procent van het totaal). De 56 respondenten zijn vooral CIO’s, programmamanagers en klinisch informatici. In die ziekenhuizen groeide het beleid in een jaar hard: 76 procent heeft een vastgesteld AI-beleid, tegen 50 procent in 2025 en 30 procent in 2024, en 60 procent heeft een AI-board of regiegroep. Generatieve AI wordt in 90 procent van de ziekenhuizen gebruikt. Voor de eigen AI-tools die medewerkers meenemen heeft 54 procent spelregels, biedt 29 procent een eigen afgeschermde AI-omgeving en geeft 21 procent training. Bijna alle ziekenhuizen werken aan AI-geletterdheid, vooral met communicatie, richtlijnen en e-learning; 21 procent heeft een organisatiebreed opleidingsplan. Bewustzijn en kennis van AI bij medewerkers noemt 42 procent als onderdeel dat niet op orde is.

De minister van VWS kondigde op 6 oktober 2025 het Programma Realisatie AI in de zorg aan, met VWS in een regierol en, zoals in het AZWA is afgesproken, eerst de nadruk op minder administratie. De brief legt de eindverantwoordelijkheid bij de zorgprofessional die de toepassing gebruikt. De twee metingen kijken naar verschillende groepen: de ziekenhuisstaf in de monitor, de uitvoerende professionals in zes sectoren bij het Nivel. Ze zijn dus niet een op een te vergelijken. Naast elkaar gelegd groeit het kader in de ziekenhuizen sneller dan de scholing bij de mensen die volgens de minister de verantwoordelijkheid dragen.

Waarom opkomend: de Nivel-peiling is de eerste van deze omvang onder verpleegkundigen en verzorgenden en meet één moment, eind 2025. De ziekenhuismonitor heeft wel een reeks, maar de antwoorden komen van staf en IT. Of het verschil tussen beleid en werkvloer kleiner wordt, laat pas een volgende meting zien.