In magazijn, bezorging en winkel verdeelt steeds vaker een algoritme het werk

Bij algoritmisch management neemt software taken over die vroeger bij een leidinggevende lagen: werk verdelen, het tempo meten, roosters maken en prestaties beoordelen. Onderzoekers van TNO en drie andere Europese instituten voor arbeidsveiligheid schrijven in het eerste nummer van 2026 van de Scandinavian Journal of Work, Environment & Health dat zulke systemen zich snel verspreiden van platformwerk naar logistiek, winkels en zorg. Hun review van 39 studies uit 2022 tot 2024 laat zien dat de systemen vaak de werkdruk verhogen en tegelijk de autonomie en het contact met collega’s verkleinen, vooral als de werking ondoorzichtig is of taken strak getimed en gevolgd worden. Inspraak van medewerkers en uitleg over hoe het systeem werkt, dempen die effecten volgens de auteurs.

Een Zweedse studie, in november 2025 verschenen in de International Archives of Occupational and Environmental Health, meet dat in de logistiek. De onderzoekers peilden tussen februari en juli 2024 online 978 werkenden: 592 chauffeurs en 378 magazijnmedewerkers, geworven via sociale media en vakbondsnieuwsbrieven. Ze maten hoe vaak taken, diensten en instructies automatisch werden toegewezen, of het werk digitaal werd gevolgd en of prestaties automatisch werden beoordeeld. Ongeveer 9 procent had met veel algoritmische sturing te maken. In die groep kwamen psychische klachten 2,1 keer zo vaak voor als bij wie er weinig of niet mee werkte, arbeidsongevallen met verzuim 1,9 keer, hoofdpijn 1,7 keer en klachten aan spieren en gewrichten 1,5 keer. Bij chauffeurs waren de verbanden sterker dan in het magazijn. Het gaat om een momentopname, dus oorzaak en gevolg liggen niet vast.

In winkels gaat het vooral om het rooster. Retail Week en Rotageek, dat roostersoftware verkoopt, peilden voor het rapport Talking Shop 2026 500 Britse winkelmedewerkers. Van hen noemt 71 procent de roosterplanning in de eigen winkel reactief, met wijzigingen op het laatste moment en te veel of te weinig mensen op de vloer. Tegelijk zegt 76 procent een AI-systeem in een of andere vorm het rooster te willen toevertrouwen.

De regelgeving beweegt mee. Het Europees Parlement nam op 17 december 2025 een resolutie aan die de Commissie vraagt om een wetsvoorstel over algoritmisch management op het werk. Het Parlement wil voortdurend menselijk toezicht op beslissingen die zulke systemen nemen of voorbereiden, schriftelijke uitleg aan medewerkers en hun vertegenwoordigers, overleg bij de invoering van systemen die beloning, beoordeling, taakverdeling of werktijd raken, en een verbod op het verwerken van emotionele en biometrische gegevens. Voor platformwerk ligt er al een Europese richtlijn uit 2024. Het ministerie van SZW legde op 29 juni 2026 het concept van de Wet platformwerk ter consultatie voor. Wie via een platform als chauffeur werkt of maaltijden bezorgt, kan het platform dan verplichten de beslissingen van het algoritme uit te leggen, moet horen wanneer de werking ervan verandert, en ontslag of schorsing mag alleen nog door een mens worden besloten.

Waarom groeiend: onderzoekers in meerdere landen vinden dezelfde richting, van een netwerk van Europese arbeidsveiligheidsinstituten tot een studie in de Zweedse logistiek, en zowel Brussel als Den Haag werken aan regels. Het bewijs in magazijnen en transport bestaat vooral uit momentopnamen uit Noord-Europa, Nederlandse metingen ontbreken en de winkelcijfers komen van een softwareleverancier. Daarom nog niet gevestigd.